Sunday, August 20, 2017  |    

प्रतिनिधि संस्थाहरु नै पर्यटन प्रबर्दनको बाधक देखियो

प्रकाशित मिति: 2015/08/12
रामकृष्ण तिमिल्सिना, प्रबन्धनिर्देशक –हिमालयन सिनेरी ट्रेक्स एण्ड एक्स्पेडीसन
रामकृष्ण तिमिल्सिना, प्रबन्धनिर्देशक –हिमालयन सिनेरी ट्रेक्स एण्ड एक्स्पेडीसन

वि. सं. २०३९ सालमा धादिङको त्रिपुरेश्वर गाविसमा जन्मिनुभएका रामकृष्ण तिमिल्सिना हिमालयन सिनेरी ट्रेक्स एण्ड एक्स्पेडीसनका सञ्चालक हुनुहुन्छ । बाल्यकाल देखि खेलकुद, ट्रेकिङ, संगित आदिमा गहन रुची राख्नुहुने तिमिल्सिना १६ वर्षकै उमेरमा राजधानी छिरेर अध्ययनसँगै एडभेन्चर ट्राभल कम्पनीहरुमा आवद्ध रहिआउनु भएको छ  । विभिन्न कम्पनीहरुमा गाईडको रुपमा काम गर्दा यस क्षेत्रमा लामो अनुभव संगालिसक्नु भएको छ, उहाँले । सन् २००६ सालदेखि हिमालयन सिनेरीमार्फत उहाँ पर्यटन क्षेत्रमा लाग्नु भएको छ ।    पर्यटन क्षेत्रसँग सम्बन्धित रहेर उनै  तिमील्सिनासँग गन्तब्य नेपालका संवाददाता  सुवास भट्टले गरेको  गरेको   सम्बाद :

विनासकारी भूकम्प गएको अहिले साढे तीन महिना वितिसकेको छ, यसविचमा तपाइँ आफुले पर्यटन प्रबर्दनका लागि के गर्नुभयो ?
    भूकम्पबाट सबैभन्दा बढता प्रभावित क्षेत्र पर्यटन हो । हामी पर्यटन क्षेत्रमै क्रियाशिल व्यवसायी भएकाले यो क्षतिले हामीलाई ठूलो मार पर्न गएको छ  । तै पनि मानविय भावनाका हिसावले तत्कालिन खाद्यान्न र आवासका लागि प्रभावित क्षेत्रमा गएर पीडितहरुलाई सक्दो राहत वितरण गर्‍यौँ । यसबाहेक भूकम्पले सबै सक्यो भन्ने एउटा नकारात्मक प्रचार फैलिएको जो थियो, यसलाई चिर्न व्यक्तिगत र संस्थागत रुपमा मैले सक्दो प्रयास गरेको हो । 
भूकम्प गएपछि हाम्रो व्यवसाय नै ठप्पप्रायः बन्यो, अफिस नै बन्द गर्नुपर्ने स्थिति बन्यो । तर, अहिले विस्तारै व्यवसाय एउटा लयमा आउन खोजेको छ । हालचाँहि दीर्घकालिन हिसावले समग्र पर्यटन क्षेत्र र व्यवसायलाई कसरी अगाडी बढाउन सकिन्छ भन्ने हिसावले सोचिरहेका छौँ । आगामी दिनमा कसरी अगाडी बढन सकिन्छ भन्ने हिसावले दीर्घकालिन रुपमा हामी योजना बनाईरहेका छौँ । यसक्रममा अन्य मुलुकहरुमा पनि भूकम्पलगायत विभिन्न प्राकृतिक विपक्ति गएपछाडी पुनरुत्थानका लागि तिनले अख्तियार गरेका योजना र प्रयासहरुलाई हेरेर हामी पनि कसरी अगाडी बढन सक्छौँ भन्ने तवरले हामीले सोचेका छौँ । अव पर्यटन क्षेत्रमा राज्यले लिएका नीति/नियमहरु र तिनका कठीनाईहरुलाई चिर्दै अगाडी बढने तबरबाट सोच्ने कुरा पनि छँदैछ । यसबाहेक आधुनिक प्रविधिसँग परिष्कृत हुँदै पर्यटनको पुनरुत्थानका बारेमा हाम्रो तर्फबाट गर्न सकिने पहलहरु गरिरहेका छौँ ।
 तपाइँले व्यत्तिगत रुपमा आफुले गरेका पहलका कुरा गरिरहँदा पर्यटन क्षेत्रको महत्वपूर्ण हिस्सा समग्र निजी क्षेत्रलेचाँहि खास काम गर्न सकेन भन्ने छ नि !
     यो एकदमै सहि कुरा हो । निजी क्षेत्रसंबद्ध हाम्रो ठूलो सञ्जाल पर्यटन क्षेत्रमा आवद्ध छ । हामी पर्यटन व्यवसायीहरुले खास काम गर्न नसकेका कुराहरुलाई नकार्न मिल्दैन । त्यस्तै पर्यटन क्षेत्रमा काम गर्ने टान, एनएमएलगायत दर्जनौँ संघसंस्थाहरु छन्, तर तिनले खास काम गर्न सकेनन् । खास काम   
 गर्नेभन्दा पनि तिनिहरु सस्तो प्रचारबाजी तिर बढता लागे । 

तपाइँले इंकित गर्नुभएका पर्यटकीय संस्थाहरु किन यस्तो गर्छन होला ?
जस्तो म टानकै उदाहरण दिन चाहन्छु । टानले दुईवर्षका कार्यावधिमा देखाउन लायक र परिणामात्मक काम केहि पनि गर्न सकेन । पछिल्लो समय संकट पनि निम्त्यो र सस्तो लोकप्रियता कायम गर्ने दृष्टिकोणले रकम खर्चेर, मिडियावाजी गर्ने काम गर्‍यो, जुन आवश्यक थिएन । आवश्यक पाटोमा ध्यान दिईएन । अरु संघसंस्थाको हालत पनि तात्विक रुपमा फरक छैन् । 

पर्यटन पुनरुत्थानका कामहरु कक्तिको गतिमा अगाडी बढिरहेको तपाइँले देख्नुभएको छ ?
    दुःखको कुरा हामीसँग यस्ता संघसंस्थाहरु छन्, जसको पर्यटन विकासमा भूमिका अत्यन्त न्यून छ । अहिल्यै गएर तपाइँले टानका अध्यक्षलाई कतिवटा कम्पनी प्रभावित भए, कति ठाउँमा मर्मत र पुनर्निर्माणका काम भए, कतिवटा रुटमा पर्यटक जान सक्ने अवस्था छ भनेर सोध्नुभयो भने यसको यथार्थ र तथ्यपरक जवाफ पाउन सक्नुहुन्न ।  किनकी उहाँहरुले यथार्थ तथ्याङ्क तथ्याङ्क निकाल्न सक्नुभएको अवस्था छैन् । बरु हामी केहि व्यवसायीहरुको व्यक्तिगत पहलमा केहि सुधारहरु भएका छन्, तर ठूला संस्थाहरुले खास पहल गर्न नसक्दा कामहरु देखिन सकेका छैनन् । 

टानले खास काम गर्न सकेन भनिरहँदा तपाइँ आफैँ चाँहि त्यहिँ जान किन लालयीत हुनुहुन्छ ?
    टानको एक कार्यकाल दुई वर्षको हुन्छ र अवधिमा गर्न सकिने ठाउँहरु प्रशस्तै छन् । यसमा म आफु जाँदा पनि गर्न सकिने अवसरहरु थुप्रै देख्छु । कोहि कि त त्यहाँ जानै हुन्न गएपछि काम गर्नुपर्छ । जहाँसम्म मेरो व्यक्तिगत मामिला छ र मैले टानमा जाने इच्छा जाहेर गरेको छु, मेरो विगत डेढ दशकमा हासिल गरेका अनुभव र ज्ञानलाई सो संस्थामा गएर समग्र पर्यटन क्षेत्रको विकासका लागि स्पस्ट दृष्टिकोणसहित काम गर्न सक्छु भन्ने लागेको हो । यसैका लागि टानमा आफ्नो प्रतिनिधित्व दावी गरेको हुँ । 

कुन पद र केका लागि तपाइँले प्रतिनिधित्व खोजिरहनु भएको हो ?
    मेरो अनुभव र क्षमताको आधारमा म कोषाध्यक्षका लागि इच्छा प्रकट गरेको छु । तर, टानजत्रो संस्थामा धेरै क्षमतावान साथीहरु पनि आउन खोज्नुभएको छ ।  राम्रो टिम बनाउने मामिलामा बाधक नबनीकन सचिव पदका लागि म खुला छु । 

आफुले उल्लेख गरेको पदमा के कारणले तपाइँ ‘फिट’ हुनुहुन्छ ? 
  विगतका कार्यसमितिहरुलाई हेर्दा म भन्दा कम क्षमता भएका मान्छे पनि त्यहाँ गएका छन् । तसर्थ मेरो आफ्नो क्षमताले उपयुक्त पदका लागि न्याय दिन सक्छ भन्ने मेरो ठहर छ । विगत डेढ दशकदेखि पर्यटन क्षेत्रमा आवद्ध रहिरहँदा प्राप्त गरेका क्षमता उल्लेखित पदका लागि ‘फिट’ हुने मेरो विश्वास हो । 

टानमा पुग्नका लागि गुट/उपगुटमा कत्तिको संलग्न हुनुहुन्छ नि ?
    दुःखको कुरा टानमा राजनीतिक परम्परा हावी हुँँदै आएको छ, आउँदा दिनहरुमा पनि यसको फाटफुट संकेत देखिन्छ । तर, यो गलत छ । राजनीतिक भागबण्डा भन्दा पनि व्यवसायीक भागवण्डामा हामी उद्दत रहनुपर्छ । आउँदा दिनहरुमा टानमा राजनीतिक भागबण्डा हुनुहुँदैन, बरु एउटा सक्षमहरुको टिम निर्माण गरेर अगाडी बढनुपर्छ यसले व्यवसायीक हितको प्रतिनिधित्व गर्न सक्छ । यति भन्दैमा राजनीतिमा कुनै पनि चासो नभएका मान्छे त्यहाँ आउँछन भन्ने होईन । तर, यसलाई स्वस्थ बनाउनु पर्छ । मलाई त राजनीतिबाट नाजायज फाईदा लिनु छैन् । व्यक्ति राजनीतिक भए पनि व्यवसायीक हितलाई सर्वोपरी ठान्यो भने त्यो पनि ठिक छ । हामीले राजनीतिलाई नकारात्मक चेतनाले हैन कि यसबाट पनि पर्यटनमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन सकिन्छ भन्ने पाटोबाट हेर्दा राम्रै देखिन्छ, तर त्यो प्रवृति देखिएन समस्या यहीँ छ । 

अव टान कसरी अगाडी बढनुपर्छ भन्ने सम्बन्धमा तपाइँको धारणा के हो ?
समग्र पर्यटन व्यवसायीहरुको प्रतिनिधि संस्था भएको र अन्तर्राष्ट्रिय क्षेत्रमा पनि यसको सकारात्मक छवि भएको कारण टानको आफ्नो छुट्टै पहिचान छ । तर, यसलाई मागिखाने भाँडोको रुपमा प्रयोग गरिएको छ । भएको स्रोत र साधनहरुको प्रयोग गरेर समग्र पर्यटन व्यवसायीहरु र ट्रेकिङ एजेन्सिजहरुको हक र हितका लागि काम गर्ने खालको हुनुपर्छ, टान । तर, यसका लागि संरचनागत सुधार आवश्यक छ । 


तपाइँको आफ्नो अनुमानमा आउँदै गरेको सिजनमा कति परिमाणमा पर्यटक भित्र्याउने क्षमता राख्छ नेपालले ?
पूर्वाधार विकास यथेष्ट रुपमा नभएको र हाम्रो बारेमा हामीले सकारात्मक सन्देश पनि प्रचार गर्न नसकेको अवस्थामा विगतकै परिमाणमा पर्यटक आउने कुरा चाँही हामी सोच्न सक्दैनौँ । यद्यपी विगतको पर्यटक आगमनलाई आधार मान्दा ३० देखि ३५ प्रतिशत पर्यटक यो सिजनमा आउन सक्ने आँकलन गर्न सकिन्छ ।  

यहि हिसावले पर्यटन पहिलेकै अवस्थामा आइपुग्न कति समय लाग्छ होला ?
    आउन पर्यटन क्षेत्र पहिलाकै स्थितिमा थोरैमा पनि दुईवर्ष जति लाग्नसक्ने मेरो विश्वास हो । तर, पर्यटन क्षेत्र नै यसको पुनरुत्थानका लागि बाधक बनेका छन् । पर्यटनकै प्रतिनिधि संस्था टान एनएमएका अध्यक्षज्यूहरुबाटै पर्यटन प्रवद्र्धनका लागि निरुत्साहित पार्ने गरेर जो अभिव्यक्तिहरु प्रतिष्ठित सञ्चारमाध्यममा दिनुभयो, यस्तो तरिकाले चाँहि पर्यटन विकास अरु पछि धकेलिन्छ । यसबाहेक आउँदो सिजनमा चाँहि सोचेजति पर्यटक नआउने निश्चित छ, पछिल्लो सिजनबाट सुधार हुने विश्वास लिन सकिन्छ । 

अब पर्यटन विकासका लागि कस्ले के गर्नुपर्छ ?
    निजी क्षेत्रका व्यवसायीहरुलाई सोचेअनुरुपको व्यवसाय अगाडी नबढेपछि उनिहरुलाई आर्थिक भार परेको छ । यो पूर्ति गर्नका लाग सरकारले केहि पहल गर्नुपर्छ । तसर्थ समग्र पर्यटन क्षेत्र र व्यवसायीहरुको हक हितका लागि एउटा दीर्घकालिन रणनीति तयार गर्नुपर्छ ।  पर्यटन क्षेत्रको पुनरुत्थानका लागि एउटा यस्तो चुस्त संयन्त्र तयार गर्नुपर्‍यो ताकि त्यसले पर्यटन क्षेत्रका सबै ‘इस्यु’हरुलाई समेटेर अगाडी बढन सकोस । त्यस्तै निजी क्षेत्र पनि अहिलेकै पारामा अगाडी बढने होईन एकिकृत रुपमा नयाँ कायृयोजनासहित प्रस्तुत हुनुपर्छ । महत्वपूर्ण कुरा त सरकार र निजी क्षेत्रले एकापसमा सहकार्य गरेर पीपीपी (पब्लिक प्राईभेट पार्टनरसिप) अवधारणाका साथ अघि बढनुपर्छ  ।
 

तपाईंको बिचार