Tuesday, August 22, 2017

पार्टीको बैधानिक संगठन युटीनमात्र हो, मञ्च त एनजिओ हो : कमल सापकोटा

प्रकाशित मिति: 2015/09/01
राम सापकोटा ‘कमल’, अध्यक्ष, एकीकृत पर्यटन व्यवसायी संगठन (युटीन)
राम सापकोटा ‘कमल’, अध्यक्ष, एकीकृत पर्यटन व्यवसायी संगठन (युटीन)

राम सापकोटा ‘कमल’ एकिकृत नेकपा माओवादी निकट एकीकृत पर्यटन व्यवसायी संगठन (युटीन) का अध्यक्ष हुनुहुन्छ । विगत लामो समयदेखि पर्यटन क्षेत्रमा आवद्ध रहिआउनु भएका सापकोटा पर्यटन व्यवसायसँगै विभिन्न सामाजिक कार्यहरुमा पनि उक्तिकै सक्रिय हुनुहुन्छ । उहाँ माउन्टेन डिलाईट्स ट्रेक्स एण्ड एक्स्पीडिसनका सञ्चालकसमेत हुनुहुन्छ । नेपाल पर्यटन व्यवसायी मञ्चले आफुसँग ९० प्रतिशत व्यवसायी रहेको दावी गरिरहँदा त्यसको ठिक विपरितका अभिव्यक्ति दिँदै मञ्च एउटा एनजिओमात्र भएको र आफूमात्र पार्टीको बैधानिक संगठन गरेका जिकिर गर्ने सापकोटासँग गन्तव्य नेपाल न्यूज डटकमका लागि सुवास भट्टले गरेको अन्तरंग संवाद : 

एमाओवादीसम्बद्ध दुईवटा पर्यटकीय संस्थाहरु छन्, एउटामा तपाइँको नेतृत्व छ अर्कोमा गणेश शिंखडाको, दुई वटा संस्थाको आवश्यकता किन परेको हो ?
एमाओवादी निकट संस्था अहिले एउटामात्र हो, दुई वटा छैन् । गणेशजीहरुले चलाउनुभएको एनजिओ हो । उहाँहरुले १७ जनाको नाममा एउटा एनजिओ दर्ता गराउनु भएको छ, जुन एनजिओकै रुपमा चलिरहेको छ । पार्टीको निर्देशन यो एनजिओलाई पुनर्गठन गरेर चलाउनुस् भन्ने छ । हामीले चलाईरहेको एकिकृत पर्यटन व्यवसायी संगठन (युटीन) एनजिओको रुपमा दर्ता गरेका छैनौँ, पार्टीको आदेशअनुसार जनवर्गिय संगठनको रुपमा, पेसागत ढंगले चलाईरहेका छौँ । 
यसकारण संगठन दुईवटा छैन् । यहाँ एमाओवादी निकट धेरैले यस्ता एनजिओहरु चलाएका छन् । म आफैँ पनि एउटा एनजिओ चलाउँछु– यो फरक कुरा रह्यो । युटीनलाई हामीले पार्टीको विधान र पद्धतीमा रहेर पार्टीको निर्देशनमा स्पस्ट रुपमा हामीले चलाएका छौैँ । केही साथीहरु पार्टीमा बस्नुभएको छैन र छुट्टै रुपमा एनजिओ चलाउनु भएको छ । उक्त एनजिओलाई भंग गर्न एक साता अगाडी निर्देशन आईसकेको छ । आवश्यकता छ भने एनजिओको रुपमा चलाउन पाईयो, पार्टीको चैँ युटिन हो, तपाइँहरु सबै युटीमै आउनुस भनेर उहाँहरुलाई पार्टीले भनेको छ । 


तपाइँ आवद्ध रहेको युटीन चैँ बैधानिक हो, भन्ने तपाइँको दावी हो ?
पार्टीको निर्देशनअनुसार हामी चलिरहेका छौँ, तसर्थ हामी बैधानिक हो । 


तर, नेपाल पर्यटन व्यवसायी मञ्चले तपाइँहरुलाई अवैधानिक भन्छ नि !
उहाँहरुले गल्ती बोल्नुभयो । उहाँहरु आफ्नो ढंगले भेला गर्नुहुन्छ । पार्टीले उहाँहरुलाई यस्तो भेला नगर्न निर्देशन दिएको पनि छ । यो विषय केन्द्रमा पनि छलफलको ‘इस्यु’ बनेको छ । पार्टीको निर्देशनअनुसार उहाँहरुको भेलामा कोही आएको छैन, व्यत्तिगत पहुँचका आधारमा आउनुभएको भए फरक कुरा भयो । 
तपाइँहरुको विवादलाई एमाओवादीको केन्द्रिय तहमा देखिएको विभाजनको प्रभावको अर्थमा बुझ्न सकिन्न ?
एक ढंगले तपाइँले भनेको कुरा सही हो । तीन/चार वर्षअघिदेखि नै यहाँ विवाद छ । केही साथीहरु गुट बनाउने, यसमै रमाएर हिँडनेतिर लाग्नु भएको छ । नयाँ शक्ति भन्ने ढंगले केही साथीहरु लाग्नु भएको छ, यसकै उपज हो, गणेशजीहरुले चलाईरहनु भएको एनजिओ । काठमाडौँ जिल्लामा पार्टीको समानान्तर कमिटिहरु बनेका छन्, ती समानान्तर कमिटिमा गणेशजी पनि बस्नु भएको छ । पार्टीको निर्देशन नमान्ने, एउटा गुट बनाएर आफु नेतृत्व लिने हिसावले काठमाडौँ जिल्लाकै निर्देशनमा यो बनेको हुनसक्छ । 


केही समय पहिले दुई वटा संगठन मिल्यो, अव औपचारिक घोषणा हुनमात्र बाँकी छ भनेर दुवैले भन्नुभएको थियो, यो कहाँ पुग्यो ?
हामी छलफलमा छौँ मात्र भनेको हो, मैले । केही साथीहरु बाटो विराएर जानुभएको छ, उहाँहरुलाई पार्टी कमिटी र पद्धतिभित्र ल्याउनुपर्छ भनेर हामीले केही हदसम्म सम्झौता गरेको पनि हो । तर, यसलाई उहाँहरुले उल्लङ्गन गर्नुभयो । छलफलको लागि पार्टीको पर्यटन विभागले हामीलाई केन्द्रिय कार्यालय पेरिसडाँडा बोलायो, हामी विहानैदेखि त्यहाँ गएर बस्यौँ, अबेरसम्म पनि उहाँहरु आउनुभएन, उहाँहरु कांग्रेशसम्बद्ध नीट–नेपालको बैठकमा जानुभएको रहेछ । यसरी पार्टीको निर्देशन उहाँहरु नमान्ने काम उहाँहरुले गर्नुभयो । हामीले केही सम्झौता गरेर उहाँहरुलाई ल्याउने चेष्टा गरेको थियौँ, उहाँहरुले तोडनुभयो । 
दोस्रो पटक पार्टी इन्चार्ज जनार्दन शर्माले बोलाएर केही सम्झौता हामीले गरेका थियौँ, सम्झौताअनुसार उहाँहरुले भेला नगर्ने भन्ने थियो, तर यसविपरित उहाँहरुले दास्रो पटक सम्झौता तोडनुभयो । पार्टी पद्धतीमा नआउने र आफ्नै ढंगले चल्ने खालको प्रवृति उहाँहरुमा देखिन्छ । 


गणेशजीले ९० प्रतिशत र १० प्रतिशतको कुरा गनुृभएको छ । व्यक्तिगत मनमुटावको आधारमा तपाइँहरु छुट्टिएको र चाँडै उतै फर्किने फर्किने भन्नुभएको छ, यसमा के भन्नुहुन्छ ?
उहाँले उल्टो भन्नुभयो । ९० प्रतिशत युटीनको बाँकी १० प्रतिशत नेपाल पर्यटन व्यवसायी मञ्चको भन्न खोज्नु भएको होला । बोल्दा गल्ती भयो कि भनेर उहाँलाई पुनः सोध्नुस् (हाँस्दै) । अर्को कुरा कमिटी हेर्‍यो भने पनि हाम्रो ५१ जनाको केन्द्रिय कार्यसमिति छ, उहाँहरुको १७ जनाको । उहाँहरुले अव पुनर्गठन गरेर २५ जनाको कार्यसमिति पुर्‍याउने भन्नुभएको छ । यहि २५ जनामा पनि नसोधिकन नाम राखिएको रहेछ, धेरै साथीहरुले आपक्ति जनाएर राजिनामा दिइसक्नु भएको छ । आफुलाई भेलाको बारेमा थाहा नभएको भनेर आधाआधि साथीहरुले भन्नुभएको छ, बजारमा यो कुरा आईसकेको छ  । यसैबाट प्रश्ट हुन्छ कस्को ठूलो भनेर । 


मिल्न सक्ने सम्भावना कत्तिको देख्नुहुन्छ ?
उहाँहरु पनि हाम्रै पार्टीनिकट भएकाले गुट बनाएर नहिँडनुस, पार्टीको विधि र पद्धतिमा आउनुस । यसो गर्दा मिल्न सक्ने कुरामा हामी सम्झौता गर्न तयार छौँ, भनेका छौँ । मिल्न सक्ने कुरालाई नकार्न त सकिन्न तर बारम्बार प्रयास गर्दा पनि उहाँहरु आफ्नो ढंगले भेला गरिहिँडने, पार्टीले बोलाउँदा नजाने, गए पनि त्यहाँ मान्ने यता आएपछि पुरानै प्रवृति दाहोर्‍याउनुले समस्या निम्त्याएको छ । अहिले नै मिल्न सक्ने सम्भावना चाँहि मैले कम देखेको छु । तथापी, त्यातातिर भएका साथीहरुको समूहले हामीले बाटो विरायौँ पार्टी विधि र पद्धति मानेर त्यतै फर्किन्छौँ भनेका छन्, उहाँहरु आउनुहुन्छ । बाँकी कुराहरु त तुरुन्तै होलाजस्तो लाग्दैन् । 


एउटै पार्टीमा दुईवटा संगठन त्यसमा पनि एकार्कामा आरोप–प्रत्यारोप गरेर समानान्तर रुपमा अघि बढदा तपाइँहरुको सामथ्र्य नै घट्छ भन्ने लाग्दैन ?
यसरी विभाजन हुने कुरा राम्रो त होईन । त्यही भएर हामी संस्थापन पक्षले बारम्बार आह्वान गरेर एनजिओलाई पनि एक ढंगले मिलाएर लग्ने प्रयत्न गरेको हो । यसका लागि कहाँ–कहाँ मिलाउन सकिन्छ मिलेर अघि बढौँला भनेको हो । यति भन्दा पनि उहाँहरु गुटमै रमाउनुहुन्छ भने हाम्रोमात्र प्रयासले हुने कुरा भएन् । मिल्दा बलियो हुने कुरामा त विवादै रहेन । तर, उहाँहरु पार्टीतिर भन्दा पनि अर्को कुनै दलको पछि लाग्ने, उसैको निर्देशन मान्ने प्रवृति छ । यसरी हेर्दा भोली उहाँहरु आउनुभयो भने पनि पार्टीलाई के फाईदा हुन्छ भन्ने कुरा रहन्छ । 


टानको भावी नेतृत्वका लागि तपाइँ आफू पनि इच्छुक हुनुहुन्छ, तर अहिलेसम्म निर्वाचनका मिति तोक्ने कामसम्म भएको छैन, यसलाई कसरी हेनुभएको छ ?
निर्वाचन त जसरी पनि समयमै सम्पन्न हुनुपर्छ, यसअघिको अभ्यासअनुसार समयमै निर्वाचन भएको छ । बजारमा केही हल्लाहरु चलेका छन् । अस्ति मजदुरहरुको माग लिएर जाँदा अध्यक्षलगायतका कार्यसमिति साथीहरुले डिसेम्बरमा चुनाव गर्ने खालका कुरा गरेका कुराहरु आएका छन् । तर, व्यवसायीहरुको ठूलो दवावकाविच उहाँहरु विगतकै अभ्यासविपरित निर्वाचनबाट भाग्न सक्नुहुन्न  । अव आउँदो साता/१० दिनमा निर्वाचन मिति तोकिएन भने व्यवसायीहरुको दवाव उहाँ थेग्न सक्नुहुन्न । निर्वाचन घोषणा जसरी पनि हुनुपर्छ, भित्री रुपमा नचाहे पनि बाध्यताबस उहाँहरुले मिति घोषणा गर्नुपर्छ । 
टानलाई अव नयाँ ढंगले अगाडी बढाउनुपर्छ भन्ने नयाँ व्यवसायी साथीहरुको गुनासो छ । टानमा राजनीति भयो, अनियमितता भयो भन्ने खालका कुराहरु आएका छन् । तसर्थ टानलाई नयाँ ढंगबाट अगाडी बढाउन नयाँ सोच र दृष्टिकोण आवश्यक छ भन्ने आधारमा यसलाई सोही ढंगबाट अघि बढाउन साथीहरुको आग्रहस्वरुप मैले सोच बनाएको हो । यद्यपी, समय बाँकी छ, अहिल्यै घोषणा गर्नेभन्दा पनि परिस्थिति हेरेर साथीहरुको सल्लाहमा म अगाडी बढछु । 

एक समय जेटीसीसीमार्फत पर्यटन बोर्डको अनियमितताकाविरुद्ध लडनुभयो, अहिले के छ पर्यटन बोर्डको अवस्था ?
पर्यटन बोर्डमा देखिएको अनियमितताकाविरुद्ध हामी एमाओवादीनिकट व्यवसायीहरु वर्षौँदेखि लडिरहेका थियौँ । यो मुद्दा खासमा हाम्रो थियो । जेटीसीसीका मै हुँ भन्ने साथीहरु हामी लडिरहेको अवस्थामा बोर्डसँग साँठगाँठ गनुृहुन्थ्यो । केही भागबण्डामा कुरा नमिलेपछि उहाँहरुले आन्दोलनको उठान गर्नुभयो, हामीले त स्वतः समर्थन गर्ने कुरा भैहाल्यो । सांच्चै इमान्दार भएर भन्दा पनि के–के स्वार्थ नमिलेको कारणले उहाँहरुले आन्दोलन उठान गर्नुभएको हो । जसरी आए पनि समर्थन गरेर हामी आन्दोलनमा लाग्यौँ । 
आन्दोलन सफल भैसकेपछि हेर्दा केही साथीहरु नेता बन्नलाई, पर्यटन बोर्ड वा त्यस्तै कतै जानलाई उहाँहरुले आन्दोलन गर्नुभएको रहेछ भन्ने प्रश्ट भयो । यसपछि जेटीसीसीमा बस्नु आवश्यक छैन भन्ने ठहर गरेर हामी बाहिरियौँ । एक ढंगले जेटीसीसी भंग भईसकेको छ । 


तर, ४० भन्दा बढी संघसंस्था हामीसँग छ भन्ने उहाँहरुको दावी छ नि !
यो उहाँहरुको दावीमात्र हो, आधाभन्दा बढी संघसंस्थाहरु त्यहाँबाट बाहिरिईसकेका छन् । अर्को कुरा जेटीसीसीले केही गरेको छैन् । आन्दोलनको मोर्चामा रहेका साथीहरु त्यहाँ हुनुहुन्न, यसको अव आवश्यकता पनि छैन् र भंग भयो भन्ने हाम्रो बुझाई हो । 


जेटीसीसी नमानेपछि समस्याको समाधानका लागि अर्को कुनै संस्था आवश्यक छ भन्ने तपाइँहरुको बुझाई हो ?
केही मुद्दाहरु सम्बोधन भैसकेकाले आन्दोलन नै गर्नुपर्छ भन्ने मलाई लाग्दैन् । त्यस्तो केही परिस्थिति आयो भने नयाँ ढंगले अघि बढन सकिन्छ । 

तपाईंको बिचार