Tuesday, November 21, 2017

पर्यटन बोर्डको समस्या जेटीसीसीको कारणले अरु थपिएको छ : दाहाल

प्रकाशित मिति: 2015/09/02
नवराज दाहाल, अध्यक्ष, राष्ट्रिय पर्यटन व्यवसायी संगठन –नेपाल
नवराज दाहाल, अध्यक्ष, राष्ट्रिय पर्यटन व्यवसायी संगठन –नेपाल

विगत अढाई दशकदेखि पर्यटन क्षेत्रमा आवद्ध रहिआउनु भएका नवराज दाहाल गणतान्त्रिक स्टोनियाको नेपालका लागि बाणीज्य दूत हुनुहुन्छ । उहाँ राष्ट्रिय पर्यटन महासंघ–नेपालका उपाध्यक्ष तथा नेकपा–माओवादीनिकट राष्ट्रिय पर्यटन व्यवसायी संगठन –नेपालका अध्यक्ष हुनुहुन्छ । नेपाल इन्भारमेन्टल ट्रेक्सका सञ्चालकसमेत रहनुभएका उनै दाहालसँग पर्यटन क्षेत्रका समसामयीक विषयहरुमा आधारित रहेर गन्तव्य नेपाल न्यूज डटकमले गरेको पाँच प्रश्न :

टानको निर्वाचनको समय नजिकिँदै छ, तर अहिलेसम्म मिति तोक्नेलगायत तयारी खासै देखिन्न, यो विषयलाई कसरी नियाल्नुभएको छ ?
टान सम्पूर्ण ट्रेकिङ व्यवसायीहरुको छाता संगठन हो । प्रत्येक वर्ष यसको साधारणसभा र दुई–दुई वर्षमा नयाँ कार्यसमितिका लागि निर्वाचन हुन्छ । संस्थाले आर्थिक वर्ष सुरु भएको दुई महिनाभित्र कार्यसमितिका लागि चुनाव गर्नुपर्ने विधानमा उल्लेख छ भने विगतका अभ्यासअनुरुप पनि सेप्टेम्बरमा संस्थाले नयाँ कार्यसमितिका लागि चुनाव सम्पन्न गर्नुपर्छ । 
तर, सेप्टेम्बरमा चुनाव गर्ने मनस्थिति वर्तमान कार्यसमितिमा देखिएको छैन् । भूकम्पले सिङ्ग पर्यटन क्षेत्रलाई नराम्रो असर पारेको र यसका कारण तयारी नपुगेको तथा पर्यटन व्यवसायीहरुले पनि सार्थक दवाव दिन नसकेको अवस्थालाई बुझेर  टानले निर्वाचन सार्ने चेष्टा गरेको कुरा आएका छन् । तर, यो गलत छ । 
पर्यटक सिजन पनि आउन लागेकाले सेम्टेम्बरबाट निर्वाचन मिति पर सार्नु जायज छैन् । किनकी सेप्टेम्बरपछाडीको समय पर्यटन व्यवसायीहरुका लागि व्यस्त समय हो । तसर्थ सेप्टेम्बरमै निर्वाचन सम्पन्न गर्नुपर्छ । अन्तमा संस्थाको विधान, इतिहास र समयको अनुकुलताका दृष्टिले सेप्टेम्बरमै चुनाव सम्पन्न गर्नुपर्छं । 

टानको भावी नेतृत्वका लागि तपाइँ इच्छुक किन हुनुहुन्छ ?
म साढे दुई दशकदेखि पर्यटन क्षेत्रमा आवद्ध छु । यसबाहेक टानमै पनि एक कार्यकाल कार्यसमिति सदस्य र महासचिवको जिम्मेवारी सम्हालिसकेको छु । पर्यटन क्षेत्रमा लामो समयदेखि आवद्ध रहेको, सम्बन्धित संस्थामै पनि जिम्मेवार पद सम्हालीसकेको तथा व्यवसायीहरुसँग राम्रो सम्बन्ध कायम गरेको हिसावले मैले नेतृत्वमा इच्छा देखाएको हो । 
विभिन्न कारणले टानको गरिमा पछिल्लो समय खस्किएको देखिन्छ । टानको कार्यसमितिले संस्थामा राजनीति गरेको छ, संस्थालाई एउटा भातृसंगठन जस्तोगरी चलाएको छ । यस्ता थुप्रो कारणले खस्किएको टानको ओजलाई जिवन्त तुल्याउन, व्यवसायीविच देखिएको राजनीतिक तथा अन्य विभाजनलाई चिरी एक बनाएर अघि बढाउन र नेपालको पर्यटन क्षेत्रको उचाई थप बढाउन सक्षम नेतृत्व आवश्यक छ भन्ने आम बुझाई छ । यसका लागि व्यवसायी साथीहरुले मेरो आवश्यकता बोध गरेको खण्डमा म जाने कुरा रहन्छ । 
नेतृत्वका लागि म योग्य छु भन्ने मेरो दावी पनि छ । 


एक समय जेजीसीसीमार्फत एक भएर अगाडी बढेका व्यवसायीहरु अहिले छिन्नभिन्न छन्, अहिले यसको औचित्यमाथि विवाद भएको देखिन्छ, यो कुरालाई कसरी हेर्नुभएको छ नि ?
मेरो त जेटीसीसी गठन प्रकृयामा नै विमती थियो । मलगायत केही साथीहरुले पर्यटन बोर्डको बेथितीको मुद्दालाई पहिल्यैदेखि उठाउँदै आईरहेका थियौँ । पछि लेनदेनका के–के विषय नमिलेपछि केही संस्थाका पदाधिकारीहरुले गोप्य कोठामा बसेर जेटीसीसी गठन गरेका हुन् । तसर्थ, आम व्यवसायी साथीहरुलाई उल्लु बनाउने हिसावले आन्दोलन उठेको थियो, स्वतस्फूर्त आएको आन्दोलन होईन यो । यद्यपी, यो मुद्दा जसरी उठे पनि जायज थियो । 
हामीले जेटीसीसीको विरोध गर्दै आएका थियौँ । यसलाई बुझेर पछि केही साथीहरु जेटीसीसीबाट बाहिरिनु भयो । अब यसलाई भंग गरेर नयाँ तरिकाले व्यवसायीहरु एक भएर अगाडी बढनु आवश्यक छ । 
सबैलाई एक गराएर अगाडी बढने शिलशिलामा राष्ट्रिय पर्यटन महासंघ –नेपाल एउटा विकल्प हुन सक्छ । महासंघ सबै संगठनको छाता संगठन हो । जेटीसीसीलाई भंग गरेर सबै व्यवसायीहरु महासंघमाफर्त एक हुन सक्छन् ।  राष्ट्रिय निर्देशन ऐन –२०१८ अनुसार गठन भएको महासंघ सेवा क्षेत्रसँग सम्बन्धिन संगठन हो । 
संयुक्त पर्यटन समन्वय समितिमार्फत व्यवसायी एक हुन सक्ने अवस्था छैन, बरु यसको सट्टा एकिकृत पर्यटन समन्वय समिति नाम गरेर अगाडी बढन सकिन्छ । 


नेपाल पर्यटन बोर्डको कार्यपद्धतीमा तपाइँको केही भन्नु छ ?
सबैलाई थाहा भएकै कुरा हो, बोर्ड अहिले निकम्मा छ । त्यहाँ एउटै दलको हालीमुहाली छ, त्यही दलसम्बद्ध व्यवसायीहरुको वर्चस्व छ, उनिहरुले नै चलाईरहेका छन् । यहाँ पहिल्यैदेखि केही माफियाहरुको पकड थियो । सार्वजनिक–निजी साझेदारीलगायत कुनै पनि नियम यसले मान्दैन् । यो आम व्यवसायीहरुको संस्था होईन् जस्तो देखिन्छ। अहिले पनि पर्यटन बोर्डको अवस्था तात्विक रुपमा विगतको भन्दा फरक छैन् । 
पर्यटन बोर्डको समस्या जेटीसीसीको कारणले अरु थपिएको छ । बोर्डसँग सम्बन्ध विग्रिएका कारण केही मुद्दालाईमात्र आक्रोसित रुपमा उठाएका हुन् । व्यवसायीहरुको स्विकृति लिएर आन्दोलनमा जानुपर्ने, सो भएन् । बोर्डलाई कुनै न कुनै रुपले आफ्नो पहुँचमा पार्ने तथा  आर्थिक लेनदेनका कुराहरुले तिनलाई बोर्डका विरुद्ध लाग्न बाध्य बनाएको हो । अर्को कुरा बोर्डले टानसँग आर्थिक पाददर्शिता माग्दा टान चिढीएको भन्ने सुनिन्छ । 


पर्यटन क्षेत्रमो व्यापक गुटबन्दीको तपाइँहरु भुत्तभोगी हुनुहुन्छ । पछिल्लो समय बन्द हडतालले अरु झनै आक्रान्त बनेको छ । पर्यटन क्षेत्रको यी दुई रोगहरुलाई के भन्नुहुन्छ  ?
केही वर्षयता गुटबन्दी पर्यटन क्षेत्रको विकासका लागि एउटा अवरोध बनेको छ । हामी सम्पूर्ण व्यवसायीहरुमा समानता भएर पनि विभाजीत छौँ, यो दुःखको कुरा हो । 
भूकम्पको असर स्वभाविक थियो । हाम्रो देशको परिपेक्ष्यमा भूकम्पको असर अन्य मुलुकमा भन्दा बढी रह्यो । तर, पर्यटन प्रवद्र्धनका लागि न सरकारले सकारात्मक पहल गर्न सक्यो नत निजी क्षेत्रले ठोस र परिणामात्मक काम गर्न सक्यो । बरु, यही बेला सबै निजी र सरकार दुवै क्षेत्र राजनीतिक विभाजन र संक्रमणले समस्या थपेको छ । 
पछिल्लो समय राजनीतिक दलहरुविच चलखेल सुरु भएको छ । लहरुविचको तनावले बन्द हडताल स्वभाविक भए पनि पर्यटन क्षेत्रमा यसले गम्भिर घाटा निम्त्याएको छ ।  
 

तपाईंको बिचार